Gisteren, op 11 juni 2026, moest ik een lezing houden in Rotterdam, voor het historisch genootschap Roterodamum. Ik sprak over mijn boek Herinneringscahier 1940-1945, dat onlangs bij Uitgeverij Flanor is verschenen en waarin een onbekend verhaal van Anna Blaman is opgenomen. Dat verhaal is getiteld ‘Variatie op een Spaans thema’ en is te zien als voorafschaduwing van Eenzaam avontuur.
De lezing hield ik in de Rotterdamse Volksuniversiteit aan de Heemraadssingel. Pal voor de deur van die Volksuniversiteit staat een monument uit 2010 (Blamans vijftigste sterfjaar) dat gewijd is aan Anna Blaman. Het is gemaakt door Maria Roos en Arild Veld. Het monument, getiteld Eenzaam avontuur, stelt een motor voor. En geen kleintje ook. Het zou me niet verbazen als de zogenaamde ‘Big Twin’ van Harley-Davidson er model voor heeft gestaan voor. Die motor heeft een cilinderinhoud van 74 cubic inch, wat overeenkomt met 1200 cc. In de artikelen die ik over de onthulling van het monument las, staat te lezen dat Roos voor een motor had gekozen, omdat Anna Blaman in haar stad Rotterdam vaak op de motor te zien was en tochten maakte naar Brussel en Parijs. Roos wilde met de motor onderstrepen dat de schrijfster van Eenzaam avontuur een onafhankelijke en vrijgevochten geest was. Dat is gelukt, ookal omdat de motor in tegengestelde rijrichting is geplaatst. Blaman als spookrijder.
Die tochten naar Parijs en Brussel zijn overdreven. Naar Parijs ging Blaman met de trein en zelden ging ze op de motor naar Brussel en dan reed haar zwager Jan Lührs mee, met Blamans zuster Corrie achterop. Blaman ging op gevorderde leeftijd motorrijden, toen ze 46 was (in 1951) en stopte daar nog geen 4 jaar later al weer mee. Haar eerste motor was een Engels karretje; met zijn 100 cc is deze James geen solex te noemen, maar hij steekt wel heel schril af tegen de Harley van 1200 cc. Ook de DKW 125 cc en de Zündapp 200 cc, die zij later koos, zijn lichtgewicht motoren die in niets lijken op Roos’ monument. Ze wilde vooral tochtjes maken, zoals ze schreef aan Sonja Witstein, die ze liet weten dat ze speelde ‘met de wilde fantasie een scooter (= soort motorfiets) te kopen. Als dat gebeurt, tuf ik daarop naar Utrecht’. Dat ’tuffen’ roept toch een ander beeld op dan de Harley-Davidson die voor de Volksuniversiteit staat. Blaman was ongetwijfeld born to be wild, maar was dat eerder achter haar schrijftafel dan op een motor.